|
Ngoài phố những hạt mưa xuân đầu tiên đã hòa vào những cơn gió lạnh, đâu đâu cũng thấy phơi dưa món, củ kiệu… hòa quyện trong gió mùi hăng nồng ấm áp những ngày cuối đông. Đưa ta về những cái Tết thật sự với “thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ; cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”.
|
|
Ngày xưa, đến ngày 27 Tết nhà ai cũng "lục đục" hái lau lá chuối, lá dong gói bánh. Nhà nghèo thì dăm ba lon nếp, khá hơn một chút thì trên chục lon. Cảnh thức đêm ngoài vườn trong cái rét ngọt cuối đông trông nồi bánh nghi ngút khói thơm lừng mùi lá, nếp, đậu xanh những hương vị ngọt ngào của đồng quê… đặc biệt cái cảm giác đợi chờ háo hức của lũ trẻ đã trở thành những kỷ niệm đẹp, khó quên trong tâm khảm nhiều người.
 |
| Hoa đào ngày Tết. Ảnh: Tiến Ngọc |
Tết của những năm trước và sau 1980 chỉ là nồi bánh chưng, vài ba lạng thịt mỡ. Còn hạt dưa, mứt bánh thì nhà có nhà không. Cái nghèo khó bao trùm cả ba miền.
Những năm 90, giới trẻ, chủ yếu nữ giới có phong trào ngâm các loại trái cây với đường để tạo thành loại thức uống lên men mời bạn bạn bè. Ngày đó, vài thùng bia để sẵn trong nhà mời khách 3 ngày Tết là quá xa xỉ. Song, dăm năm trở lại đây, một gia đình có mức sống tầm tầm cũng thừa sức rinh đôi ba thùng bia chất ở góc nhà.
Ăn Tết thời nay đã khác xưa.
Ở xứ lạnh, cái rét cắt da của mùa đông nhiều khi chưa kịp ra đi để nhường chỗ cho nắng ấm của mùa xuân. Chính vì thế, ở miền Bắc và Trung, ta dễ cảm nhận không khí Tết với chút se lạnh, âm ấm của buổi giao mùa… hơn ở miền Nam. Cũng vì đó mà nên câu hát: "Em gửi cho anh một chút nắng vàng ..." . Có lẽ, đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến người Sài Gòn thìch uống bia hơn là những loại rượu có rồng độ cồn cao.
Để chuẩn bị ăn Tết thời nay, người Sài Gòn thường có thói quen kho nồi thịt với trứng và nấu một nồi canh khổ qua nhồi thịt để ăn dần trong ba ngày Tết. Trong khi đó, dân Hà Thành lại thích giò chả hơn. Họ nấu một nồi măng với giò để ăn Tết. Người Huế lại không có thói quen nấu dự trữ thức ăn nhưng lại thích thịt bò dầm nước tương, thêm dăm ba xâu nem tré nổi tiếng của địa phương làm thức nhắm.
Siêu thị và chợ là nơi cung cấp phần lớn các loại thực phẩm ngày Tết: từ bánh cổ truyền như bánh tét, bánh chưng cho đến các thùng kẹo ngoại, cao cấp. Người thành phố ngày nay không còn thói quen làm bánh ăn Tết nữa, mà thay vào đó là mua sắm ăn Tết. Đó cũng là điều dễ hiểu, khó khăn về không gian buộc người ta phải từ bỏ (hoặc kìm hãm) niềm vui lãng mạn một thời như vậy.
Không chỉ vấn đề ẩm thực, người Việt còn ăn Tết bằng hoa. Nếu kể đến loài hoa chủ lực dành cho ngày Tết phải kể đến Đào và Mai. Người Hà Nội phải sắm bằng được một cành Đào để trưng trong ba ngày Tết, dù giá mỗi cành có thể lên bạc triệu vào những năm đào mất mùa. Người miền Nam và Trung thích trưng Mai hơn. Giá Mai cũng ngày càng tăng bởi phong trào bứng nguyên cây đi bán ở nhiều vùng quê đang kỳ nở rộ.
Sau Đào và Mai, Vạn thọ, Lay ơn và Cúc là các loại hoa được cả dân 3 miền ưa thích. Tuy nhiên, trong cái sung túc thời nay, người Sài Gòn và Hà Nội sành chơi đã tìm đến các loài hoa cao cấp hơn như Lily, Lan ngoại. Người Huế đặc biệt thích lủng lẳng với nhánh lan rừng chưa kịp trổ hoa trước hiên nhà, một thú vui tao nhã mà xa xỉ.
Ngoài hoa, quả là món quan trọng không thể thiếu trong ngày Tết của người Việt. Mâm ngũ quả được người miền Nam chú trọng với 5 loại trái: Cầu-Sung-Dừa-Đủ-Xoài. Với cách phát âm của miền Nam được hiểu thành: cầu sung (túc) vừa đủ xài. Điều đó nay như một nét văn hóa ngày tết của 3 miền.
Cũng liên quan đến lỗi phát âm, người miền Nam không bao giờ trưng chuối vào ngày Tết, bởi theo họ, chuối có nghĩa là “chúi nhủi” cả năm, không cất mặt lên được. Tuy nhiên, người miền Trung và Bắc lại tìm bằng được một nải Chuối có quả no tròn, cân xứng, đẹp mắt để chưng ở gian nhà chính như chứng tỏ sự thịnh vượng, sung túc, đề huề.
Ẩm thực ngày Tết của người dân quê ta có 1 nét đặc trưng rất thú vị, đó là hầu như mọi món ăn dùng trong những ngày sum vầy này đều được các thành viên trong gia đình tự tay chuẩn bị. Điều này rất ý nghĩa. Chợt nhớ đến bà nội, mỗi khi ngồi giúp bà gói đòn bánh tét, tôi luôn muốn nghe những câu chuyện ngày Tết xưa của bà, những cái Tết thật sự với “thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ; cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”.
Cho đến nay, Tết cổ truyền đã mất đi nhiều nét văn hóa cổ xưa, nhưng không phải vì thế mà ngày Tết mất đi phần ý nghĩa. Dân miền Trung, nhiều gia đình vẫn còn giữ truyền thống gói bánh chưng, bánh tét, cùng quây quần bên bếp than hồng đến sáng. Hình ảnh cả gia đình sum vầy bên bếp lửa tí tách làm ấm lòng người trong không khí lạnh buốt những ngày cuối đông. Hạnh phúc nhất là mỗi tối cùng mọi người trong gia đình cười nói vui vẻ bên nhau chuẩn bị cho các món bánh mứt ngon do mẹ tự tay làm đúng với sở thích của các con như mứt dừa, mứt đậu trắng, bánh thửng…
Chuẩn bị các món ăn ngày Tết là cả một quá trình chu đáo, không kém phần cầu kỳ tỉ mẩn mà có lẽ trong nhịp sống hiện đại ngày nay không ít người “bỏ quên”, vì việc này tốn không ít công sức, thời gian, nhưng thiết nghĩ đây là phần không thể thiếu cho ngày Tết Cổ Truyền.
Món ăn ngày Tết ngày càng đa dạng phong phú vì được bổ sung nhiều món ngon, bổ dưỡng và cũng “công nghiệp” hơn, mỗi gia đình Việt Nam vẫn ít nhiều dành thời gian chuẩn bị các món ăn quen thuộc luôn được ưa thích như thịt rọng mắm, nem chua, giò thủ… và đặc biệt là dưa món, củ kiệu, hành chua – những món không thể thiếu trong mâm cơm ngày Tết - món truyền thống của người Việt .
Ngoài phố những hạt mưa xuân đầu tiên đã hòa vào những cơn gió lạnh, đâu đâu cũng thấy phơi dưa món, củ kiệu…hòa quyện trong gió mùi hăng nồng ấm áp những ngày cuối đông. Các mẹ các chị cũng sắm dần từng chai tương, bó miến, vại hành...trong nhà. Tết đang về tới ngõ.
|
|
Các ý kiến mới nhất